سلام! خیلی خوبه که به جزئیات جملهها دقت میکنی. بیا با هم این جمله را بررسی کنیم.
راهنمایی کوتاه: در این جمله، «جوانی» نهاد است و «قدر بدانید» گزاره.
گامبهگام:
- ۱) پیدا کردن نهاد: نهاد کسی یا چیزی است که کاری انجام میدهد یا در موردش خبر میدهیم. در این جمله، «جوانی» نهاد است. چون در مورد «جوانی» خبر میدهیم که باید آن را قدر بدانید.
- ۲) پیدا کردن گزاره: گزاره بخشی از جمله است که خبر را درباره نهاد میدهد. اینجا «قدر بدانید» گزاره است. یعنی چه کاری باید انجام شود؟ باید قدر بدانید.
- ۳) شناسایی مفعول: مفعول کسی یا چیزی است که فعل روی آن اثر میگذارد. فعل جمله «بدانید» است. چه چیزی را باید بدانید؟ «جوانی» را. پس «جوانی» مفعول جمله است. نکته: در این جمله، نهاد و مفعول هر دو «جوانی» هستند! این به خاطر ساختار خاص جمله است. نهاد منطقی «جوانی» است، اما از نظر دستوری، «جوانی» نقش مفعولی هم دارد چون پس از «را» آمده است.
- ۴) توضیح «را» (نشانه مفعول): کلمه «را» بعد از مفعول میآید و آن را مشخص میکند. اینجا بعد از «جوانی» آمده و نشان میدهد «جوانی» مفعول است.
- ۵) توضیح «تان» (ضمیر اضافه): «تان» یک ضمیر اضافه (ضمیر متصل) است که به اسم «جوانی» چسبیده و مالکیت را نشان میدهد. یعنی «جوانیِ شما». «تان» از «تو + ان» ساخته شده و برای خطاب جمع محترمانه (شما) به کار میرود.
پاسخ نهایی:
- نهاد: جوانی (از نظر معنوی، کسی که باید قدر بداند «شما» هستید، اما در تحلیل این جمله، نهاد اصلی «جوانی» است).
- مفعول: جوانی (با نشانه «را»).
- را: نشانه مفعول مستقیم.
- تان: ضمیر اضافه (مالکیت) برای «شما».
مثال مشابه: جمله «درسهایتان را بخوانید.» را در نظر بگیر.
- نهاد: درسها (از نظر معنوی «شما»).
- مفعول: درسها (با نشانه «را»).
- را: نشانه مفعول.
- تان: ضمیر اضافه (مالکیت).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن جملههای کتاب درسیات را با این روش تحلیل کنی. از خودت بپرس: «در مورد چه چیزی خبر میدهد؟» (نهاد) و «خبر چیست؟» (گزاره). سپس به دنبال کلمهای بگرد که «را» بعد از آن آمده است (مفعول).
